Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής: Πόσο επικίνδυνο είναι; Πώς αντιμετωπίζεται;
Το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής είναι μια πάθηση που συχνά εξελίσσεται σιωπηλά, χωρίς συμπτώματα, αλλά μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη. Ο όρος “ανεύρυσμα” προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη “ἀνεύρυσμα”, η οποία παράγεται από το ρήμα ἀνευρύνω ή ἀνευρύω, που σημαίνει “διευρύνω”, “επεκτείνω” ή “διαστέλλω”. Πρόκειται για μια μόνιμη διάταση του τοιχώματος της αορτής, της κύριας αρτηρίας που μεταφέρει αίμα από την καρδιά προς το υπόλοιπο σώμα. Όταν η διάμετρός της κοιλιακής αορτής ξεπερνά τα 3 εκατοστά, μιλάμε για ανεύρυσμα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για έναν ασθενή με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής είναι η ρήξη, μια κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει μαζική εσωτερική αιμορραγία και να γίνει απειλητική για τη ζωή του.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;
Το ανεύρυσμα εμφανίζεται κυρίως σε άνδρες άνω των 60 ετών, με ιστορικό καπνίσματος, υπέρτασης ή αθηροσκλήρυνσης των αγγείων. Η κληρονομικότητα έχει επίσης συσχετιστεί με την εκδήλωση του ανευρύσματος, σε άτομα με συγγενή πρώτου βαθμού και με ιστορικό ανευρύσματος κοιλιακής αορτής. Άλλοι παράγοντες όπως η αυξημένη χοληστερίνη, η έλλειψη άσκησης και η καθιστική ζωή συμβάλλουν επίσης στην αποδυνάμωση του αγγειακού τοιχώματος.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις τα ανευρύσματα είναι “σιωπηλά” (silentkiller), δηλαδή δεν δίνουν συμπτώματα στον ασθενή. Για τον λόγο αυτό και το ανεύρυσμα συχνά ανακαλύπτεται τυχαία, σε προληπτική εξέταση ρουτίνας με έγχρωμο υπερηχογράφημα ή αξονικής τομογραφίας προς διερεύνηση κάποιας συνυπάρχουσας πάθησης. Όταν όμως διαρραγεί, η γνωστή σε όλους μας ρήξη, προκαλεί έντονο και αιφνίδιο πόνο στην κοιλιά ή στη μέση, ζάλη, πτώση της πίεσης και λιποθυμία. Η ρήξη αποτελεί επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο και χειρουργική αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η απλούστερη και πιο αποτελεσματική εξέταση είναι το έγχρωμο υπερηχογράφημα της κοιλιακής αορτής, το οποίο είναι ανώδυνο, οικονομικό και χωρίς ακτινοβολία. Συνιστάται ως προληπτικός έλεγχος σε άνδρες άνω των 65 ετών, ιδιαίτερα σε καπνιστές. Εφόσον επιβεβαιωθεί η ύπαρξη ανευρύσματος, ο αγγειοχειρουργός καθορίζει τη συχνότητα παρακολούθησης, εφόσον το μέγεθός του είναι κάτω των 5 εκατοστών. Σε αντίθετη περίπτωση, ο αγγειοχειρουργός προτείνει την Αξονική αγγειογραφία, η οποία και αποτελεί την εξέταση εκλογής.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος του ανευρύσματος: Για ανευρύσματα σε διάμετρο κάτω των 5 εκατοστών, συνιστάται η βέλτιστη συντηρητική θεραπεία με τακτική παρακολούθηση και έλεγχο των παραγόντων κινδύνου. Όταν το ανεύρυσμα ξεπεράσει σε διάμετρο τα 5-5.5 εκατοστά, ή αυξηθεί ταχέως (≥1εκατοστό/ετησίως), τότε απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση.
Με ποιες χειρουργικές μεθόδους χειρουργείται σήμερα:
Η Ανοικτή χειρουργική επέμβαση
Υπό γενική αναισθησία, με μέση κοιλιακή τομή, ανευρίσκεται και παρασκευάζεται το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής και των κλάδων της. Το ανεύρυσμα αφαιρείται (εκτομή) και αποκαθίσταται με χρήση συνθετικού μοσχεύματος διαθέσιμο στο εμπόριο. Η επέμβαση αυτή συγκαταλέγεται στις βαριές χειρουργικές επεμβάσεις, με πιθανές σοβαρές χειρουργικές επιπλοκές, νοσηλεία στην ΜΕΘ και με μακρά ανάρρωση.
Η Ενδαγγειακή αποκατάσταση
Η ενδαγγειακή αποκατάσταση αποτελεί σήμερα τη θεραπεία εκλογής, καθώς η πλειονότητα των ασθενών αντιμετωπίζεται με τη μέθοδο αυτή διεθνώς. Με δύο μικρές σε έκταση τομές στις μηροβουβωνικές χώρες ή εναλλακτικά με την χρήση υπερήχου, παρακεντάτε η μηριαία αρτηρία αμφοτερόπλευρα, και εισάγεται υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση και χρήση ειδικών συρμάτων και καθετήρων, το μόσχευμα (stent) στην κοιλιακή αορτή. Ο ασθενής εξέρχεται από το χειρουργείο με δύο μικρές ή και χωρίς καθόλου χειρουργικές τομές, σε σαφώς μικρότερο χειρουργικό χρόνο, με μειωμένη διάρκεια νοσηλείας και ταχύτερη ανάρρωση.
Η ενδαγγειακή μέθοδος αποτελεί μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική, που συνοδεύεται από σημαντικά μικρότερο κίνδυνο και επιβάρυνση για τον ασθενή, σε σύγκριση με τη βαριά “ανοικτή” χειρουργική επέμβαση.
Συμπέρασμα
Το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής είναι μια πάθηση που δεν πρέπει να υποτιμάται. Ο προληπτικός έλεγχος και η έγκαιρη διάγνωση σώζουν ζωές. Η σύγχρονη αγγειοχειρουργική προσφέρει ασφαλείς και αποτελεσματικές λύσεις, αρκεί το πρόβλημα να εντοπιστεί εγκαίρως. Η ενημέρωση και η πρόληψη παραμένουν το ισχυρότερο «όπλο» απέναντι σε αυτή τη σιωπηλή και ταυτόχρονα επικίνδυνη νόσο.
Δρ Γεώργιος Ι. Καραολάνης
MD, MSc, PhD, FACS
Αγγειοχειρουργός
Μετεκπαιδευθείς στην Αορτική Χειρουργική
εις, Swiss Aortic Center, Inselspital,
University Hospital of Bern, Switzerland
Επιμελητής Ά Αγγειοχειρουργικής
Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων & Επιστημονικός Συνεργάτης του κέντρου Αορτής
Swiss Aortic Center, Inselspital,
University Hospital of Bern, Switzerland
Ιατρείο: Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων
Λεωφόρος Σταύρου Νιάρχου
Τ: 2651099694 K: 6940219287
www.karaolanis-vasc.gr
